مسيح ذبيحى

58

استرآبادنامه ( سه سفرنامه ، وقفنامه وسرگذشت ) ( فارسى )

بضاعت و صاحب اغنام و احشام‌اند و قلعهء كثيف ملوّث امروز غير مسكون و قريب به انهدام است ، و اهالى آنجا با سليقه شده و وقرى به آن بناى سابق نمىگذارند و لاسجرد امروز از بهترين مكانها و هوايش خوب و آبش فراوان ، ليكن شور و تلخ ، و زمينش قابل هرگونه زراعت است . از لاسجرد به سمنان شش فرسخ راه همه جا مسطح و جنوب شرقى است . نيم فرسخ از لاسجرد كه مىگذرد مزرعه‌ايست خوش آب و هوا و معروف به شيرآور از آنجا تا سرخه آبادى نيست . در نيم فرسنگى سرخه دو سه مزرعه در كنار جاده است ولى آبش شور است . سرخه در سه فرسنگى سمنان واقع و آثار قديمه دارد و از دهات معتبر و آباد سمنانست . دو سال است جناب نيرّالممالك تيول مواجب خودش كرده و فعلا سپرده به ابراهيم خان ياور فوج سمنان است كه در سرخه مسكون است . پانصد خانوار رعيّت بيشتر دارد . تكيه و قهوه‌خانه و دكاكين / 76 / متعدد دارد و يك دسته سرباز بده است و مردمش شجاع و رشيدند و انار و خربزه آنجا به لطافت و شيرينى معروف است و آبش شيرين و گواراست . در سرخه جز آسيابهاى نزديك شهر آب و آبادى نيست . ولى در دامنهء جبال شمالى مزارع بسيار و در جلگهء جنوبى قراء متعدده است . در سمت چپ جاده فى الجمله كوير و باتلاق است و تا نيم فرسنگ به تفاوت منتهى مىشود و به كوههاى پست كه در پشت آنها كوهى است پر سنگ و بزرگ و سياه رنگ موسوم به كوه قالى باف است . پس از كوه مزبور جبال نيزه واست كه سنگسر و شمرزاد دو بلوك معروف سمنانست كه در دامنهء آن واقع‌اند . اين جلگهء سمنان آهو و شكار بسيار دارد . شهر سمنان از شهرهاى بزرگ ، هوايش سالم و مردمش به امر رعيتى راغب ، و زراعت آنجا جو و گندم و تنباكو خوب عمل آيد . باغات ميوه زياد است و خربزه و هندوانه او فراوان و ارزان است و انواع سبزيجات مىكارند . جمعيت سمنان از سى هزار نفر كمتر نيست و بازارهاى متعدد و تجّار معروف زياد است . حمام و تكايا و مساجد او متعدد و مسجد شاه سمنان كه از بناهاى خاقان كشورستان به عظمت بنا و خوبى معروف است و موقوفات صحيحه دارد كه هر سال تعمير مىشود . ارگ عمارات دولتى آنجا متعدد و قلعه و بارهء محكم در اطراف عمارات هست . اصل بناى ارگ را مرحوم حاجى بهمن ميرزاى بهاء الدوله كرده و حكام همه ساله به امر دولت تعمير كرده‌اند ، مخصوصا مرحوم